Οι Ιεροί Ναοί Αγίου Δομετίου και Αγίου Γεωργίου στη Λευκωσία

Οδοιπορικό στην Ιστορία: Οι Ιεροί Ναοί Αγίου Δομετίου και Αγίου Γεωργίου στη Λευκωσία

Η πνευματική, αρχιτεκτονική και ιστορική κληρονομιά μιας ημικατεχόμενης κοινότητας

Ο Δήμος Αγίου Δομετίου στη Λευκωσία αποτελεί ένα προάστιο με βαθιές ιστορικές και πνευματικές ρίζες.[1] Η περιοχή οφείλει το όνομά της στον Άγιο Δομέτιο.[1] Αν και στην Ορθόδοξη αγιολογία εντοπίζονται αρκετοί άγιοι με το όνομα αυτό, ο τιμώμενος άγιος της περιοχής είναι ο Όσιος Δομέτιος ο Πέρσης.[1]

Ο Βίος του Αγίου Δομετίου του Πέρσου

Ο Όσιος Δομέτιος έζησε κατά την περίοδο του Μεγάλου Κωνσταντίνου και καταγόταν από την Περσία.[2, 3] Διδάχθηκε τη χριστιανική πίστη από έναν πιστό ονόματι Άβαρο, γεγονός που προκάλεσε την αντίδραση της οικογένειάς του και τον ανάγκασε να καταφύγει στη Μονή της Νίσιβης στα βυζαντινά σύνορα, όπου και βαπτίστηκε.[2, 3]

Αργότερα αποσυρόμενος σε σπήλαιο, απέκτησε μεγάλη φήμη ως θαυματουργός θεραπευτής.[1] Στη συριακή παράδοση αναφέρεται χαρακτηριστικά ως ο «θεραπευτής της ισχιαλγίας».[1] Μαρτύρησε διά λιθοβολισμού από τον αυτοκράτορα Ιουλιανό τον Παραβάτη γύρω στο 362 μ.Χ..[1] Η μνήμη του εορτάζεται πανηγυρικά στις 7 Αυγούστου.[1] Η λατρεία του εισήχθη στην Κύπρο κυρίως κατά τη μεσαιωνική περίοδο των Σταυροφόρων.[1]

Το Παλαιό Εκκλησάκι του Αγίου Δομετίου

Το παλαιό εκκλησάκι του Αγίου Δομετίου αποτελεί τον πρωταρχικό λατρευτικό χώρο της κοινότητας.[2] Είναι χτισμένο πάνω σε ένα βραχώδες ύψωμα με φυσικά κουφώματα στη νότια πλευρά του Δήμου.[2, 4]

Αρχιτεκτονικά Στοιχεία:

• Ρυθμός: Ανήκει στον φραγκοβυζαντινό ρυθμό και είναι μονόκλιτος ναός με ημισφαιρικό τρούλο.[2, 3]
• Δομή: Είναι κτισμένος με τετραγωνισμένες μικρές ασβεστόλιθους, με εξωτερικές διαστάσεις περίπου 13,50 x 7,40 μέτρα.[2, 3]
• Θύρες: Διαθέτει δύο εισόδους (δυτική και βόρεια). Η δυτική πύλη καταλήγει σε μια χαρακτηριστική οξυκόρυφη αψίδα γοτθικού ρυθμού.[2]
• Εικονοστάσι: Το πανέμορφο ξυλόγλυπτο εικονοστάσι του κατασκευάστηκε το 1850 μ.Χ. και χρυσώθηκε επί Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Α' (1854-1856).[2, 3]

Ο ναός αυτός αποτελούσε τον αποκλειστικό χώρο εκκλησιασμού των πιστών μέχρι το 1902.[2, 3]

Ο Νέος Ιερός Ναός Αγίου Γεωργίου

Η πληθυσμιακή αύξηση της περιοχής οδήγησε στην απόφαση για ανέγερση ενός νέου, ευρύχωρου ναού, ο οποίος ολοκληρώθηκε το 1902.[5, 3] Παρόλο που ο Δήμος φέρει το όνομα του Αγίου Δομετίου, ο ναός του Αγίου Γεωργίου αποτελεί τον κεντρικό και μεγαλύτερο ναό της κοινότητας.[1]

Αρχιτεκτονική και Εσωτερικός Διάκοσμος:

• Κατασκευή: Πρόκειται για ένα επιβλητικό τριώροφο οικοδόμημα από τούβλα, το οποίο αντλεί μορφολογικά στοιχεία από τη μεσαιωνική γοτθική αρχιτεκτονική της Κύπρου.[1, 6]
• Χωρητικότητα: Ο ναός είναι εξαιρετικά ευρύχωρος, διαθέτοντας 381 στασίδια και επτά μικρούς και μεγάλους πολυελαίους με κεριά.[7]
• Ιστορικά Κειμήλια: Στο εσωτερικό του φυλάσσονται πολύτιμες εικόνες από παλαιότερους ναούς.[1] Ξεχωρίζει η σπάνια εικόνα της Παναγίας με τρεις δωρητές, η οποία χρονολογείται γύρω στο 1520 και αποτελεί δείγμα της ελληνοϊταλικής σχολής ζωγραφικής.[1]
• Μνημείο Πεσόντων: Στη βόρεια πλευρά του περιβόλου του ναού βρίσκεται μια μαρμάρινη στήλη με την επιγραφή «ΕΙΣ ΤΟΥΣ ΥΠΕΡ ΠΑΤΡΙΔΟΣ ΠΕΣΟΝΤΑΣ», η οποία αποτελεί το επίκεντρο των εθνικών και κοινοτικών εκδηλώσεων της περιοχής.[7]

Συμπέρασμα

Η πλούσια θρησκευτική ιστορία του Αγίου Δομετίου συνδέει άρρηκτα τη μεσαιωνική φραγκοβυζαντινή παράδοση με τη νεότερη κυπριακή ναοδομία.[1, 3] Οι δύο ναοί, ο καθένας με τη δική του μοναδική αρχιτεκτονική ταυτότητα, αποτελούν ζωντανά μνημεία πίστης, ιστορικής μνήμης και πολιτιστικής συνέχειας της Λευκωσίας.[1, 7]

Κατηγορία: Θρησκευτικός Τουρισμός / Ιστορία της Κύπρου / Αρχαία Μνημεία Λευκωσίας